XXXI NAZIOARTEKO KULTURA ETA BAKEAREN JARDUNALDIAK

Apirilaren 21etik 24ra eta 26an

XXXI NAZIOARTEKO KULTURA ETA BAKEAREN JARDUNALDIAK

Jornadas de Cultura y Paz. Gernika-Lumo 2021

ESPAZIOA ETA DENBORA
EPISTEMIOLOGIA KRITIKOAK ETA BIZI-AUKERAK

Gernika Gogoratuz zentroak antolatua, Gernika-Lumoko Udalaren laguntzarekin.
Gernikako bonbardaketaren 84. urteurrenaren inguruko jardueren esparruan -1937ko apirilaren 26a-.

Gernika Gogoratuzek elkarrizketa-gune bat ireki du, bizitzarekin jasangarriak diren alternatibak eraikitzen laguntzen duten esparru epistemologikoetan sakontzeko.
Bost lurraldetan (Cabo Delgado eta Maputo Mozambiken, Tolima eta Caquetá Kolonbian eta Urdaibai Euskal Herrian) egindako ikerketen kasu-azterketen emaitzak azalduko dira, “Gatazkan dauden lurraldeak 2. Fasea: prozesuetan laguntzea eta bizitzaren iraunkortasunari buruzko narratibak sendotzea” 2020-2021 proiektuaren esparruan, Gernika Gogoratuzek koordinatuta, Gernikatik Mundura eta UPV-EHUrekin lankidetzan.

EGITARAU AKADEMIKOA, 2021eko apirilaren 21etik 23ra

APIRILAK 21, ASTEAZKENA
Lekua: Bizkaia Aretoa, EHU, Bilbo.


9:30-10:00 INAUGURAZIOA

  • Jokin Alberdi Bidaguren, Zuzenbide Konstituzionaleko eta Europar Batasuneko Zuzenbideko irakaslea, UPV-EHU.
  • Paul Ortega Etcheverry, Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziako zuzendaria. Eusko Jaurlaritza.
  • María Oianguren Idigoras, Gernika Gogoratuzeko zuzendaria. Bakearen Aldeko Aztertegia.
  • Joxerramon Bengoetxea, EHU-ko Zuzenbide irakaslea ohia.

 

10:00-13:00 BIZI AUKERAK EUSKADIN. TENTSIOAN DAUDEN BIZI-LURRALDEAK, KONPONBIDE BILA.

(Aurrez aurre eta Zoom bidez)

Esparru teorikoa: Alfonso Dubois.
Euskal Herriko Unibertsitatekoa (UPV/EHU) Ohorezko Irakasle Laguntzaile erretiratua, Nazioarteko Ekonomiakoa eta Garapenaren Ekonomiako sailetan. HEGOA Nazioarteko Garapen eta Lankidetzarako Ikerketa Institutuko presidentea izan da 1996tik 2010era.

Esperientzien aurkezpena: Itxaso Bengoetxea, “Gatazkan egoeran dauden lurraldeak”.

  • Igor Ahedo, Parte Hartuz (UPV-EHU) Partaidetza-esperientziak Euskal Herrian.
  • Jokin Alberdi, (Gernika Gogoratuz) Busturialdea-Urdaibai/Gatazka egoeran dauden lurraeldeak.
  • Rosalba Argote, (CEAR) Euskadi. Gora Gazteiz!
  • Carlos Askunze, (REAS) Euskadi Euskadiko alternatiba ekonomiko solidarioak.
  • Eneko Calle, (Foro Soziala) Bakearen aldeko konpromisoak ehuntzen.
  • Ione Ardaiz, (Arantzazulab) Gizarte berrikuntza eredu propioa eraikiz.
  • Nati Ovelleiro, (Artea) Harrerako esperientzia solidarioak: artea proiektua.
  • Lourdes Imaz (EHIGE) Gure Aukera, eskolako jantokien beste eredu batzuk.
  • Keko Alonso (Kolore Guztietako Basoak) Beste baso-politika baterantz.
  • Asier Gallastegi (Bherria) Lankidetza publiko-sozialak Euskadin.

16:30-18:00 EPISTEMIOLOGIA KRITIKOAK.

(Zoom bidez)

  • Silvia Rivera Cusicanqui. “Un mundo Ch`ixi es posible. Ensayos desde un presente en crisis”.
    Aymarar jatorriko soziologoa da, eta menpeko pentsamenduaren ordezkari nagusietako bat da Bolivia eta Abya Yalan, Historia Oral Andina (THOA) Tailerraren sortzailea, beheko jendearen borroken memoriaren berreskurapenean erreferente nagusia. Bere testuak gizarteak eta botereak deskolonizatzeko beharrezko “etorkizunaren hazitegiaren” parte dira. Bere lanean ch’ixi izaerari buruz hitz egiten digu, praktika deskolonizatzaile gisa, eta errealitate eta testuinguru latinoamerikarrei buruzko hausnarketa egitera garamatza.
  • Teresa Cunha. “Feminismos y epistemologías del Sur”.
    Senior soziologo eta ikertzailea Coímbrako Unibertsitateko Gizarte Ikasketen Zentroan. ‘Ecologías Feministas del Conocimiento’ neguko eskola eta Hegoaldeko Epistemiologien arloko Ikerketa Programa koordinatzen ditu. Mozambikeko Eduardo Mondlane Unibertsitateko Ikasketa Afrikarren Zentroko eta CODESRIAko ikertzaile. 2017an, Timor-Lesteko errepublika Demokratikoko Presidenteak Timor-Leste Ordena eman zion.
  • Aurkezlea: María Oianguren Idigoras, Gernika Gogoratuz.

18:00-19:45 ERRESISTENTZIAK FEMINISMOTIK. MOZAMBIKE. .

(Zoom bidez)

Cabo Delgadon eraldaketa ekonomiko eta sozial sakonak bizitzen ari dira; horiek eragin negatibo sakonak izaten ari dira pertsonengan eta natur-inguruan, eta ez dira tokiko komunitateen beharrizanak aintzat hartzen ari.
Maputo hiriburuak 1.200.000 pertsona inguruko populazioa dauka. Hiriko arazoa desberdina da, berez, eta beste aztergai batzuk dakartza Gatazkan dauden Herrialdeen proiektuaren esparruan. Maputon argiak diren “kapitala-bizitza” kontraesanak XXI. mendeko kapitalismoaren beste arloetako baten adierazpenak dira.

Erakusketak:

  • Diolene Gimo, Maputon kokautako ASCHA-“Asociación Sociocultural Horizonte Azul”eko proiektu koordinatzailea.
  • Terezinha da Silva, Gizarte Politiketan eta Garapenean lizentziaduna Erresuma Batuko London School of Economics and Political Science aldizkarian.
  • Aventina Matusse, Genero-indarkeriaren foku-puntua, Genero, Haurtzaro eta Gizarte Ekintzaren Zuzendaritza Probintzialaren mailan, “Cabo Delgado” delakoan.
  • Alberto Ernesto, Etika eta deontologia Profesionalari eta Giza Eskubideei buruzko ikastaro laburren bideratzailea.
  • Aurkezlea: Vasco Coelho, Gernika Gogoratuz.

APIRILAK 22, OSTEGUNA.
Lekua: Gernika-Lumoko Elai Alai Aretoa.


16:30-18:00 ESPAZIALITATEA ETA DENBORAZKOTASUNA.

(Zoom bidez)

  • Gloria Isabel Cuartas Montoya, “Geografías de la esperanza”.
    Soziologoa, politikaria, gizarte-langilea eta giza eskubideen defendatzailea, Universidad Pontificia Bolivariana unibertsitateko kidea. Apartadó herriko alkatea izan zen 1995 eta 1997 artean, eta Kolonbiako Errepublikako senataria 2010eko maiatza eta ekaina bitartean. Parte-hartze eta Komunitate Ekintzarako Barrutiko Institutuko zuzendaria 2011n eta “Colombianos y Colombianas por la Paz” plataformako kidea.
  • Juan Manuel Jiménez Arenas, “El poder del amor en la construcción por la paz”.
    Granadako Unibertsitateko Historiaurre eta Arkeologia Saileko titularra, Bakea eta Gatazkaren Institutuko Zuzendaria eta Zuricheko (Suitza) Unibertsitateko Antropologia Institutuko ikertzaile elkartua. Doktoreen Prestakuntzarako Hitzarmenaren Arduraduna Santiago de Caliko Universidad del Valle unibertsitatean (Kolonbia), Asociación Universitaria Iberoamericana de Postgrado (AUIP) elkartearen babespean.
  • Aurkezlea: Liliana Zambrano Quintero, Giza Eskubideetan Doktorea Deustuko Unibertsitatean.

18:00-20:00 ERRESISTENTZIA EZ BIOLENTOAK. KOLONBIA.

(Zoom bidez)

Tolimako lurraldea hainbat paisaiaz osatua dago. Denboran zehar herri batzuk bertan finkatu eta gurutzatu dira, eta naturaz jabetzeko praktikak garatu dituzte. Lurraldetasun berriak sortu dira han eta hemen, eta denak, salbuespenik gabe, Kolonbiako gizarte nazionala eratzeko saiaketa biolentoen fruitu izan dira.
Amazoniako Caquetá-ko Doncello herrian munduko ur fabrikarik garrantzitsuenetakoa dago. Herrialdeko kautxu ekoizle nagusitzat hartzen da. Erresistentzia sozial eta bakezaleen kokapen historikoa izan da, eragile armatuak izan dira, eta azken urteetan konpainia estraktibistak instalatu dira bertan, hala nola Ecopetrol petrolio enpresa kolonbiarra.

Erakusketak:

  • Romulo Guevara, Tolimako Unibertsitateko parte-hartze komunitariorako hezkuntzan aditua.
  • Jhenifer Rodríguez, Tolimako Unibertsitateko kazetaria.
  • Paola Gamboa, Artista plastikoa eta bisuala, ingurumenari eta bakezaletasunaren begirada erabiltzen duena. Amazoniako Unibertsitateko irakaslea, Caquetá.
  • Mireya Quiñones, Ingurumen-hezkuntza eta -kudeaketako especialista.

APIRILAREN 23a, OSTIRALA
Lekua: Gernika-Lumoko Elai Alai Aretoa.

 


16:00-17:00

(Zoom bidez)

  • Juan Gutiérrez, “Hebras de paz viva”
    Hebras de Paz Elkarteko Presidentea. Bide-ingeniaria eta Hanburgon Filosofia arloan doktoratua. Vietnamgo gerraren aurkako alemaniar ikasle mugimenduan parte hartu zuen. Zortzi urtez lan egin zuen gizarte-langile moduan ontziola batean.
    Madrilen Ekologia Zentro bat zuzendu zuen, eta Bakearen aldeko Gernika Gogoratuz ikerketa zentroa sortu eta zuzendu zuen. Terrorismoak kaltetutako pertsonen 11-M Elkarteko eta Indarkeria Politikoak Kaltetutako Munduko Sareko kide eta aholkularia da. Erabilgarritasun publikorako Laborategia (procomún) eta Medialab-Pradorekin ari da elkarlanean.

17:00-19:00 ARTEA LURRALDEETAN. BATZART ¡URDAIBAI

(Zoom bidez)

Urdaibaiko Erreserban eta Busturialdeko eskualdean (Euskadi) antzeman daitezkeen ingurumen, kultura, gizarte eta genero arloko arazoei dagokienez, elkarte mugimenduen baitan sortu eta artikulatzen diren alternatiba eta erresistentziak ere antzeman daitezke.

Erakusketak:

  • Xabier Arana Eiguren, Biologian lizentziatua eta Ingurumena Ebaluatu eta Berreskuratzeko masterra UPV-EHUn. Urdaibaiko eragilea.
  • Alex Carrascosa, Bakearen aldeko artibista. Elkarrizketa-prozesuen, gatazken eraldaketa sortzailearen eta herritarren parte-hartzearen diseinatzailea eta bideratzailea.
  • Sara Nicholson Mendieta, Gernikatik Mundurako koordinatzailea. Aktibista feminista eta antirrazista.
    Aurkezpena: Itxaso Bengoetxea, Gernika Gogoratuz.

GERNIKAKO BONBARDAKETAREN 84. URTEURRENEKO EKINTZAK

APIRILAREN 24A, LARUNBATA
Lekua: Gernika-Lumoko  Elai Alai Aretoa.


17:00-19:30 MEMORIAREN POLITIKA PUBLIKOAK. GIZARTE ZIENTZIAK, ZUZENBIDEA, MUSIKA ETA LITERATURATIK GERTURATZEA.

Mahai-ingurua. Memoriak egia-, justizia- eta konponketa-printzipioei egiten dien ekarpena.

(Zoom bidez)

17:00:17:15 Aurkezpena

  • Jokin Garatea, Gernika-Lumoko Udaleko Kultura zinegotzia eta Kultur Etxea Fundazioko presidentea.

17:15-19:30 Gernikako bonbardaketa. Gizarte zientzietatik gerturatzea.

  • Moderatzailea: Maria Oianguren, Gernika Gogoratuz. Bakearen aldeko Ikerketarako zentroa.
  • Kepa Fernandez de Larrinoa
    Erritu-jokabideen eta errepresentazio kultural kolektiboen etnografoa. Antropologia Sozialean doktorea London School of Economics eskolan (Londreseko Unibertsitatea) eta Master of Arts Antropologia Sinbolikoan, Western Ontario (Kanada) unibertsitatean.
  • Daniel Rementeria Arruza
    Antropologo soziokulturala, Ikasketa Aurreratuen Diploma jasoa EHUn, Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren arloan eta kultura ez materialaren ondarearen inguruko kultur eta errepresentazio prozesuetan. “Bonanzas culturales y barbarismos mercantiles. Del recuerdo del bombardeo de Gernika y otros bienes culturales” ikerketaren egileak. 2021.
  • Mari Jose Olaziregi
    Doktorea Euskal Filologian eta Euskal Literaturako Irakasle Titularra UPV/EHUko Letren Fakultatean. Irakasle laguntzailea izan da Nevadako Unibertsitateko Center for Basque Studies zentroan (AEB). Euskaltzaindiako kidea, eta Center for Basque Studies zentroko Basque Literature Series bildumaren eta MHLI ikerketa-taldeko zuzendaria (Memoria Historikoa Literatura Iberikoetan).
  • Enrique Téllez Cenzano
    Konposizio eta Orkestra Zuzendaritza arloko goi mailako irakaslea, eta Informazio Zientzien arloko Doktorea (UCM).Alcaláko Unibertsitatean irakasle, Unibertsitate horretako Musika Gelako Zuzendaria eta Quodlibet (2012-2018) aldizkari musikaleko zuzendaria izan. “Música y represión política. De la Alemania nazi a la España franquista” izeneko lan kolektiboaren editorea.
  • Almudena Bernabeú
    Guernica Taldearen sortzaileetako bat da, Guernica 37 International Justice Chambers taldeko baterako zuzendaria, G37 Despacho Internacional taldeko baterako zuzendaria eta Guernica Center for International Justice taldeko zuzendaria. Nazioarteko abokatu ospetsua. Esperientzia handia dauka Justizia Trantsizionalean eta Nazioarteko Zigor Zuzenbidean eta Giza Eskubideetan.

Apirilak 26, astelehena
Lekua: Gernika-Lumo.


Gernikako bonbardaketaren 84. urteurrena.

12:00 Jose Labauriari omenaldia. Lora eskaintza Jose Labauriaren eskulturan
José Labauria plaza.
12:30 Omenaldia George L. Steerri eta gerrako korrespontsalei. Lore eskaintza kazetariari eskainitako eskulturan.

15:45 “4 minutu ekimena”. Kanpaiak eta sirena ukitua.
16:30 Erantzuna eta lore-eskaintza bonbardaketaren biktimen alde. Zallo hilerria. Gernika.

INFORMAZIOA:


Jardunaldiak erdi-presentzialak izango dira, eta ZOOM bidez emango dira on line.
Jardunaldietan izena ematea doakoa da eta ezinbestekoa da izena emateko fitxa bidaltzea.

Babeslea
Laguntzailea
Gernikatik Mundura
Kulturetxea Gernika-Lumo
Museo de la Paz. Gernika
Hegoa.UPV
Universitat Jaume I
Instituto de Derechos Humanos Pedro Arrupe
ehugune
CES
Yumaima
Universidad de Tolima
Universidad de la Amazonía
CPOS Pemba UCM
ASCHA
IPB congress Barcelona
Info
Kategoria:
Date: 21 April, 2021
Duration: 6 Days
Date: Apirilaren 21etik 24ra eta 26an
Lekua: Bilbao eta Gernika-Lumo